Od 13. kwietnia planowane są istotne zmiany w zasadach dotyczących zwolnień lekarskich. Nowelizacja przepisów ma przede wszystkim doprecyzować to, co podczas L4 jest dozwolone, a co może skutkować utratą świadczeń, a także rozszerzyć uprawnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie kontroli. Ustawa uzyskała podpis prezydenta na początku roku.

Dotychczas obowiązujące regulacje były bardzo ogólne i często budziły wątpliwości interpretacyjne obu stron. Nowe przepisy mają wprowadzić większą przejrzystość i jednoznaczność w tym zakresie. Jak podkreśla Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej:

"Okres zwolnienia chorobowego powinien być przeznaczony na powrót do zdrowia i odpoczynek, a nie wiązać się ze stresem i niepewnością wynikającymi z niejasności przepisów. Przygotowana w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ustawa gwarantuje przejrzystość w tym zakresie."

Jedną z kluczowych zmian jest doprecyzowanie definicji pracy zarobkowej. Po nowelizacji za pracę zarobkową będzie uznawana każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od formy zatrudnienia. Przewidziano jednak wyjątek – z definicji wyłączone zostaną działania incydentalne, wynikające z istotnych okoliczności, których zaniechanie mogłoby prowadzić do poważnych konsekwencji, np. strat finansowych. Odebranie ważnego telefonu czy napisanie maila nie będzie zatem problemem i nie poskutkuje odebraniem świadczeń. Warunkiem jest, aby nie były one wykonywane na polecenie pracodawcy.

Nowelizacja wprowadza także jasną definicję aktywności niezgodnej z celem zwolnienia lekarskiego. Będzie nią każda czynność, która utrudnia powrót do zdrowia lub może go wydłużyć. Jednocześnie wskazano, że codzienne czynności, takie jak wyjście po zakupy spożywcze czy leki, nie naruszają przepisów. Poza tym zakresem pozostają również działania incydentalne wynikające z ważnych okoliczności – przykładowo odprowadzenie lub odebranie dziecka z przedszkola, jeśli nie ma możliwości powierzenia tego zadania innej osobie.

"Praktykowano dotychczas - i wiedza ta była wśród ubezpieczonych - że jeśli podczas kontroli danej osoby nie zastano w mieszkaniu, bo akurat poszła do apteki czy do sklepu, musiała złożyć pisemne wyjaśnienie. Przedstawienie paragonu było pożądane i uwiaryganiało sytuację. Nowe przepisy po porstu to systematyzują."

- mówi Małgorzata Warczak kierownik mieleckiego ZUS-u.

Nowelizacja przewiduje również rozszerzenie katalogu osób uprawnionych do wystawiania zwolnień lekarskich. W określonych, wyjątkowych przypadkach L4 będą mogły wystawiać także pielęgniarki oraz fizjoterapeuci.

Istotne zmiany dotyczą również kontroli zwolnień. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zyska nowe uprawnienia – zwiększy się liczba lekarzy orzeczników, a kontrolujący będą mogli kierować ubezpieczonych na dodatkowe badania. ZUS będzie miał także możliwość zapoznania się z dokumentacją medyczną będącą podstawą wystawienia zwolnienia.

Od 2027 szykuje się kolejna zmiana. Będzie obejmować możliwość wykonywania pracy u jednego pracodawcy podczas zwolnienia lekarskiego wystawionego u innego. Jak wskazano:

"Na wniosek chorego będzie możliwość wykonywania pracy u jednego pracodawcy podczas zwolnienia lekarskiego u innego pracodawcy. Wynika to z charakteru pracy, np. chirurg ze złamanym palcem nie może operować, ale wciąż może wykładać na uczelni, a dziennikarz z chrypą nie może prowadzić audycji w radiu, ale może napisać artykuł"

Zmiany w przepisach dotyczących L4 są wprowadzane stopniowo. Procedura ma służyć usprwnieniu i wyklarowaniu całego procesu, ale także eliminacji oszustw i nadużyć.

L4 (1)

Co wolno na L4, a co grozi utratą pieniędzy? Nowe zasady