Przemoc rówieśnicza zwykle odbywa się w białych rękawiczkach

Co trzecie dziecko w wieku szkolnym doświadczyło przemocy rówieśniczej, a 15 procent uczniów szkół podstawowych jest regularnie prześladowane – wynika z danych Instytutu Badań Edukacyjnych. Jeszcze gorzej wypada Ogólnopolska diagnoza skali i uwarunkowań krzywdzenia dzieci z 2018 r., czyli badanie realizowane cyklicznie przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. Według niego co drugi (57 proc.) nastolatek choć raz doświadczył w swoim życiu przemocy rówieśniczej, a co trzeci (36 proc.) doznał jej w ciągu roku poprzedzającego badanie.

– Przemoc rówieśnicza (z angielskiego bullying) to agresja między rówieśnikami, do której najczęściej dochodzi w szkole – tłumaczy dr Piotr Rycielski, psycholog z Uniwersytetu SWPS w Warszawie i jeden z twórców projektu RESQL. – Ta przemoc zwykle przybiera formę przewlekłą, niszcząc życie ofiary, ale także klimat i relacje w grupie rówieśniczej, klasie szkolnej. Nikt bowiem nie czuje się dobrze i nie chce chodzić do szkoły, w której występuje długotrwałe dręczenie.

Psycholog tłumaczy, że przyczyny przemocy rówieśniczej najczęściej wynikają z chęci dominacji, zazdrości, niskiej samooceny lub potrzeby wykazania siły. Może objawiać się fizycznym znęcaniem, werbalnymi obrażaniem, wykluczaniem, rozpowszechnianiem plotek i szykanowaniem za pośrednictwem internetu (cyberbullying). Najczęstszą formą rówieśniczych prześladowań jest przemoc relacyjna, czyli np. wykluczenie z grupy, ignorowanie, nastawianie innych przeciwko osobie. Są to zwykle mało widoczne i nieoczywiste działania, które trudno wychwycić.

Uczniowie ponad stu szkół zgłaszają przemoc rówieśniczą poprzez aplikację

Pomóc w wyłapaniu przemocy może stworzony na Uniwersytecie SWPS w 2020 roku i używany już w ponad stu polskich szkołach system RESQL. Wspiera on zarówno uczniów, jak i nauczycieli w przeciwdziałaniu i rozwiązywaniu problemu przemocy rówieśniczej.

– RESQL to innowacyjna aplikacja mobilna umożliwiająca uczniom anonimowe zgłoszenia incydentów przemocy i obsługę tych zgłoszeń przez nauczycieli-interwentów – tłumaczy dr Piotr Rycielski. – Aplikacja zawiera gotowe zestawy interwencji ułatwiające pracownikom podejmowanie odpowiednich decyzji i zaplanowanie działań. Szkoła otrzymuje materiały dotyczące reagowania w sytuacjach kryzysowych, scenariusze działań oraz przetestowane scenariusze lekcji wychowawczych dotyczących problematyki przemocy, relacji w klasie, klimatu klasy i szkoły.

Aplikacja jest bardzo prosta. Uczeń zgłasza zdarzenie, wybierając kategorię przemocy, jaka miała miejsce. Sam decyduje o tym, czy i ile swoich danych chce ujawnić. Może pozostać całkowicie anonimowy, a może podać np. tylko klasę, do której chodzi. Nauczyciel-interwent odbierający zgłoszenie może wymienić wiadomości z uczniem. Na podstawie wszystkich przekazanych informacji analizuje problem i ustala plan działania w szerszym gronie pedagogów. Program RESQL przygotowuje również raporty i analizy dla dyrekcji szkoły.

Obecnie korzysta z niego ponad sto szkół (w tym np. IX Liceum Ogólnokształcące im. Klementyny Hoffmanowej w Warszawie), 25 tys. uczniów i cztery tysiące przeszkolonych pedagogów. Za chwilę do tego grona dołączy kolejnych 50 placówek. Będzie to możliwe za sprawą Fundacji Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, która nawiązała współpracę z Uniwersytetem SWPS.

– Razem z RESQL będziemy mogli działać w polskich szkołach. Postanowiliśmy kupić na początek 50 takich aplikacji, aby także dzięki naszej determinacji i możliwościom trafić do szkół i podnieść ich stan ducha – mówi Jerzy Owsiak, prezes Fundacji WOŚP.

Psychologowie i psychoterapeuci z Kliniki Terapii Poznawczo-Behawioralnej Uniwersytetu SWPS będą podnosić stan ducha również podczas Pol’and’Rock Festival, który odbędzie się na początku sierpnia na lotnisku Czaplinek-Broczyno w województwie zachodniopomorskim. Poprowadzą warsztaty edukacyjne dotyczące zdrowia psychicznego. Poruszą m.in. takie tematy, jak: budowanie odporności psychicznej, zrozumienie mechanizmów zaburzeń psychicznych, zasady właściwego dbania o zdrowie psychiczne i wspieranie osób w kryzysie.

Przemoc Rówieśnicza (1)

Przemoc rówieśnicza w szkołach