Żadnego upamiętnienia
Przy ul. Wolności w Mielcu znajduje się cmentarz żołnierzy Armii Radzieckiej, na którym pochowano 2291 osób. Na znajdującej się tam tablicy widnieje rosyjski napis:
„TUTAJ POCHOWANO 2291 ŻOŁNIERZY I OFICERÓW ARMII RADZIECKIEJ KTÓRZY POLEGLI W WALKACH O WYZWOLENIE MIASTA I ZIEMI MIELECKIEJ SPOD OKUPACJI HITLEROWSKIEJ”.
W okresie Wszystkich Świętych i Zaduszek samorząd Mielca pamięta o grobach i miejscach spoczynku osób zasłużonych, a także o kwaterach wojennych, między innymi żołnierzy poległych podczas I wojny światowej. Na cmentarzu przy ul. Sienkiewicz mogliśmy zobaczyć wiele pięknych, żółtych chryzantem i zniczy.
Jedna z czytelniczek Korso zwróciła jednak uwagę, że na cmentarzu żołnierzy Armii Radzieckiej, który znajduje się na terenie naszego miasta, zabrakło podobnego, oficjalnego upamiętnienia. Pani Elżbieta postanowiła sama zadbać o pojawienie się kwiatów i zniczy, a do naszej redakcji skierowała list, w którym wyraziła swoje rozczarowanie.
Zwracam się do Państwa z głębokiej potrzeby serca oraz z poczuciem moralnego obowiązku, obserwując to, co wydarzyło się w naszym mieście wokół tegorocznego Dnia Wszystkich Świętych
- pisze mieszkanka.
„Rozumiem ból naszego narodu”
Pani Elżbieta podzieliła się swoimi spostrzeżeniami również w internecie. Jak relacjonuje, spotkała się z licznymi agresywnymi i krytycznymi komentarzami, wśród których pojawiły się nawet postulaty "zaorania nekropolii", co wzbudziło jej oburzenie:
Mielczanka podkreśla, że doskonale rozumie tragiczne doświadczenia Polski związane z działalnością Związku Radzieckiego. Jej zdaniem pamięć o sowieckich zbrodniach nie powinna jednak prowadzić do odmawiania szacunku osobom pochowanym na wojennym cmentarzu.
Rozumiem ból naszego narodu. Doskonale wiem, że wejście Armii Czerwonej do Mielca nie przyniosło nam prawdziwej wolności, lecz nową, komunistyczną zależność. Pamiętam o krzywdach ludności cywilnej, o gwałtach, rabunkach i o tragicznych losach naszych lokalnych bohaterów z Armii Krajowej, którzy po wyparciu Niemców stali się ofiarami sowieckiego aparatu terroru
- pisze pani Elżbieta.
W swoim liście zwraca jednak uwagę na los zwykłych żołnierzy radzieckich, często bardzo młodych ludzi, którzy trafili na front nie z własnej woli.
Przypomina o przymusowych wcieleniach do wojska i żołnierzach pochodzących z odległych rejonów Związku Radzieckiego, między innymi Syberii i Kazachstanu.
Ci nierzadko bardzo młodzi ludzie nie byli funkcjonariuszami NKWD. (...) Oni ginęli na pierwszej linii frontu od niemieckich kul i odłamków, wypędzając stąd hitlerowców
- zaznacza, zwracając też uwagę na rolę tych ludzi.
„bez względu na narodowość i mundur”
Autorka listu odwołuje się również do polskiej tradycji poszanowania miejsc pochówku, niezależnie od narodowości zmarłych i armii, w której służyli.
Jako przykład wskazuje cmentarze wojenne, na których spoczywają żołnierze różnych narodowości, w tym nekropolię w rejonie Tuszymy i Białego Boru. Przypomina, że troską otaczane są również miejsca pochówku żołnierzy niemieckich.
Tymczasem odmawianie prawa do pamięci młodym, często nastoletnim ofiarom wojny na naszym własnym podwórku budzi mój głęboki sprzeciw. Nienawiść do dawnego systemu totalitarnego czy ocena współczesnej polityki Rosji nie może odbierać nam zwykłego, ludzkiego współczucia wobec poległych
- podkreśla mieszkanka.
Pani Elżbieta zaznacza, że zbrodnie NKWD i stalinizmu powinny być jednoznacznie potępiane. Jej zdaniem nie stoi to jednak w sprzeczności z obowiązkiem poszanowania szczątków żołnierzy pochowanych na polskiej ziemi.
Szczególny sprzeciw budzą w niej komentarze sugerujące, że cmentarz należałoby zlikwidować. Takie podejście uważa za sprzeczne z polską kulturą, pełną szacunku do zmarłych i ładu. Przypomina, że cmentarze są w naszym rozumieniu miejscami zadumy i czci wobec ludzkich szczątków, bez względu na to, czyje one są i jakie mundur noszą.
Swój list kończy słowami:
Ci - nierzadko bardzo młodzi żołnierze, niektórzy wręcz chłopcy, nie gwałcili i nie więzili Polaków. Oni po prostu oddali życie na naszej ziemi.
Dlaczego miasto nie składa kwiatów?
W związku z listem czytelniczki zwróciliśmy się do Urzędu Miejskiego w Mielcu z pytaniem o brak oficjalnych dekoracji na cmentarzu żołnierzy Armii Radzieckiej.
Jak wynika z otrzymanej odpowiedzi, decyzja nie jest nowa. Od 2022 roku miasto nie dekoruje tego cmentarza z okazji Wszystkich Świętych. Urzędnicy tłumaczą, że ma to związek z rozróżnieniem między opieką nad miejscem pochówku a uroczystym upamiętnianiem.
Gmina Miejska Mielec, realizując zadania związane z opieką nad Cmentarzem Żołnierzy Armii Radzieckiej przy ul. Wolności, zapewnia jego bieżące utrzymanie, w tym dbałość o porządek i właściwy stan terenu
- przekazał magistrat. W dalszej części odpowiedzi urzędnicy wyjaśniają powody przyjętego stanowiska.
Od 2022 r. Gmina nie dekoruje cmentarza z okazji Wszystkich Świętych. Decyzja ta wynika z potrzeby rozdzielenia obowiązku opieki nad miejscem pochówku od działań o charakterze uroczystego upamiętniania. W kontekście trwającej wojny w Ukrainie Gmina przyjęła, że właściwą formą realizacji swoich obowiązków jest troska o cmentarz i poszanowanie spoczywających na nim zmarłych, bez podejmowania dodatkowych działań symbolicznych.
Miasto zapewnia jednocześnie, że nekropolia pozostaje pod jego opieką.
Opieka nad cmentarzem pozostaje niezmiennie realizowana, niezależnie od przyjętej formy upamiętniania.
Pamięć i historia
Sprawa mieleckiego cmentarza pokazuje, jak trudne pozostaje rozdzielenie pamięci o poległych żołnierzach od oceny działań państwa i systemu, któremu służyli. Wśród ponad 2000 pochowanych tam żołnierzy znajdują się z pewnością ludzie, których określilibyśmy mianem zbrodniarzy oraz tacy, którzy znaleźli się w szeregach wojskowych przypadkiem i być może chcieli zachować czyste sumienie wobec tego, co ich otaczało. Zarówno wtedy jak i dziś trudno o dokonanie selekcji i podziału. Miasto uznało, że wobec dokonywanych obecnie na Ukrainie zbrodni, nie będzie upamiętniać armii rosyjskiej, nie zapomina jednak i dbałości o nekropolię. Bez względu na to, czy uważamy to za własciwą decyzję, nienawiść nie przyczynia się do budowania czy wspierania naszego narodu.
Komentarze (0)